Ρωτώντας μαθαίνεις

Το ξέρω

Δεν ξέρει τίποτα

Το μέσα και το έξω

Επιστήμη και ειδικοί

Ο ασφαλέστερος τρόπος για να πάψεις να σκέφτεσαι είναι να δεχτείς ότι οι αποκαλούμενοι "ειδικοί" έχουν έτοιμες όλες τις σωστές απαντήσεις.

Αρκετά καλά αλλά όχι αρκετά καλά

Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι θέμα εμπιστοσύνης. Το ίδιο και η οικονομία, που δεν είναι παρά ένα πολύ σημαντικό, ίσως το σημαντικότερο, κομμάτι των ανθρώπινων σχέσεων. Όταν σε μια κοινωνία οι απατεώνες περισσεύουν, είναι αδύνατο αυτή η κοινωνία να λειτουργήσει σωστά. Όταν μάλιστα οι απατεώνες κυβερνούν και επίσημα, τότε γάμα τα κι άστα.

Η άγνοια των ειδικών

Η πίστη στην άγνοια των ειδικών μάς κάνει να ψάχνουμε και να ψαχνόμαστε διαρκώς. Αν θεωρήσουμε ότι η ιστορία τελειώνει σ’ εμάς, είμαστε πολύ γελασμένοι. Είναι επικίνδυνη βλακεία να πιστεύει κανείς ότι κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Όποιες κι αν είναι οι απόψεις μας για οτιδήποτε, πρέπει να έχουμε τη δύναμη να αμφισβητούμε μόνιμα τον εαυτό μας. Στο δρόμο για την αναζήτηση της αλήθειας, ας μάθουμε να απολαμβάνουμε το ταξίδι. Ας μην ανησυχούμε τόσο για την άφιξή μας σε κάποιο υποτιθέμενο προορισμό. Σ’ αυτόν μπορεί να μη φτάσουμε ποτέ. Αν υπάρχει. Το ταξίδι είναι η επιστήμη.

Δεν είσαι ο μόνος

Δεν μπορώ να τα ξέρω όλα

Δεν το ξέρουν

Έτσι μαθαίνεις τον κόσμο

Πάντως το εννοώ

Κατά - μικρότερο ή μεγαλύτερο - βάθος ξέρεις πάντα τι εννοείς, δεν είναι όμως πάντα εύκολο να το περιγράψεις με τις κατάλληλες λέξεις ώστε να γίνει πλήρως κατανοητό απ' όλους. Δεν είναι βιβλίο μαθηματικών η ψυχή του ανθρώπου, και δεν υπάρχουν λέξεις για όλα τα συναισθήματα. Αυτό που έχει σημασία είναι να το εννοείς.

Εκατό ηλίθιοι δεν κάνουν έναν έξυπνο

Δεν γίνεται να μαζέψεις ένα τσούρμο άσχετους και ηλίθιους και να δημιουργήσεις, μ' αυτή τη συνάθροιση,  γνώση κι εξυπνάδα. Αν ήταν έτσι, το κοινοβούλιο δεν θα κατάστρεφε μια χώρα και το εκλογικό σώμα δεν θα διάλεγε λαμόγια για να το κυβερνήσουν.

Το αντίθετο συμβαίνει. Δύο ηλίθιοι μαζί υπερδιπλασιάζουν την καταστροφική δράση του ενός.

Λίγοι γνωρίζουν

Ένας απ' αυτούς, ίσως ο πρώτος, ήταν ο δικός μας, ο Σωκράτης. Από τότε δεν γνωρίζω πόσοι δικοί μας μπορεί να κατάφεραν να πιάσουν το όριο. Αν το κατάφερε ποτέ κανένας. Κι αν βρίσκεται κανένας στη ζωή από κείνους που μπορεί να το κατάφεραν. Η δυσκολία εντοπισμού τους στην εποχή μας βρίσκεται στο ότι, εκείνοι που το καταφέρνουν, παύουν να μιλάνε. Δεν κάνουν κιχ. Το πρώτο που αντιλαμβάνονται, αμέσως μόλις πιάσουν το όριο, είναι ότι δεν έχει νόημα να συζητάς για οτιδήποτε, με κανέναν. Ούτε καν με τον εαυτό σου. Και τότε είναι ίσως η καλύτερη ώρα για να φύγεις. Ήσυχα κι ωραία.

Ξέρω τι να κάνω

Μπορεί να διαθέτεις τα καλύτερα εργαλεία και να μη ξέρεις πώς να τα χρησιμοποιήσεις. Κι ο άλλος, με εργαλεία πρωτόγονα, να κάνει θαύματα. Πρώτα η γνώση, μετά η εφαρμογή. Αν θέλεις καλό αποτέλεσμα.

Είναι ένας απ' τους λόγους που οι πολιτικάντηδες βούλιαξαν ετούτο το καράβι. Δεν ήξεραν πώς να το κουμαντάρουν. Ήτανε γερό σκαρί αλλά στη γέφυρα γίνονταν της πουτάνας.

Η ανώτατη μορφή άγνοιας

Υπάρχει ένα βήμα ακόμα. Ν' απορρίπτεις κάτι για το οποίο δεν γνωρίζεις, αλλά ούτε και θέλεις να μάθεις, τίποτε. Απόρριψη και άρνηση γνώσης μαζί. Ολοκληρωμένο πακέτο.

Ίσως κάποτε

Ασχολήσου μ' αυτά που σ' αρέσουν, μ' αυτά που γνωρίζεις, μ' αυτά που μπορείς. Δεν υπάρχει κάτι καλύτερο να κάνεις. Και θα δεις στην πορεία τι θα γίνει.

Μη το παίρνεις τοις μετρητοίς

Δημοκρατία

Αν βάλεις μαζί εκατό άσχετους, πόσους σχετικούς κάνεις; Αυτό είναι το ερώτημα, με πολλές απαντήσεις και μόνο μία σωστή. Ποια να 'ναι άραγε;

Όχι όλα

Καλό είναι να μην το ξεχνάνε αυτό οι μαθητευόμενοι. Όσο ευφυής κι αν είναι ο μαθητής, ο δάσκαλος ξέρει πάντα περισσότερα. Τουλάχιστο μέχρι να γίνει κι ο μαθητής δάσκαλος.