Ακριβό σχολείο

Όσα βιβλία κι αν διαβάσεις, αυτά που θα μάθεις δεν είναι δικά σου. Αλλά για να γίνουν δικά σου θα πρέπει να είσαι διατεθειμένος να πληρώσεις το αντίτιμο. Αν δεν μπορείς, αγόρασε άλλο ένα βιβλίο. Θα σου 'ρθει πολύ πιο φτηνά και ξεκούραστα. Προς Θεού, δεν υποτιμώ τα βιβλία. Κάθε άλλο. Αλλά ούτε αυτά θα υπήρχαν αν κάποιοι δεν είχαν πληρώσει ακριβά το σχολείο της εμπειρίας.

Θα πληρώσουμε χοντρά για να γίνει μαλάκας;

Δεν θέλει κόπο, θέλει τρόπο!

Κάθε αρχή και δύσκολη

Και σ' αυτά

Μη τα καταργήσεις όλα

Το δυσκολότερο κομμάτι

Κάνε το μαλάκα

Δεν πρέπει;

Φρικτή εκπαίδευση

Μακριά από τέτοια εκπαιδευτήρια. Δεν είναι ότι δεν μαθαίνεις, είναι ότι κινδυνεύεις να πας υγιής και ν' αποφοιτήσεις συναισθηματικά διαταραγμένος. Πώς θα τα καταλάβεις; Ρίξε μια προσεκτική ματιά στους αποφοιτήσαντες. Είναι πάντα ορατό δια γυμνού οφθαλμού το αποτέλεσμα της εκπαίδευσης ενός ανθρώπου.

Προτού να είναι πολύ αργά

Θεμέλιο του πολιτισμού είναι η ικανότητα των ανθρώπων να συμβιώνουν. Να δέχονται ο ένας την παρουσία του άλλου, χωρίς να ενοχλούνται και χωρίς να νιώθουν ότι απειλούνται. Απλά πράγματα. Και γι' αυτό πολύ δύσκολα στην εφαρμογή. Δεν έχει μάθει - και δεν θέλει - να απλοποιεί ο άνθρωπος. Προτιμάει να μπερδεύει και να μπερδεύεται. Για να μην είναι κανένας υπεύθυνος για τίποτε.

Πώς γίνεται;

Τι άλλο θα μπορούσε να φταίει; Μήπως καίγεται το μυαλό μόλις ενηλικιώνεται ο άνθρωπος; Μήπως γεννιόμαστε επικίνδυνα έξυπνοι και μας υποβαθμίζει ο δημιουργός, φοβούμενος ενδεχομένως ότι θα τον αποκαλύψουμε ή ακόμα και θα του πάρουμε τη θέση; Ή μήπως οι ίδιοι φροντίζουμε γι' αυτό, αντιλαμβανόμενοι ότι ο ασφαλέστερος τρόπος για να κυριαρχήσεις είναι να δημιουργήσεις μια κοινωνία από απαίδευτα και ανεπαρκώς σκεπτόμενα μέλη; Ομολογώ ότι δεν γνωρίζω.

Ο κορυφαίος μαθητής

Ο κορυφαίος μαθητής. Το κυνήγι του μεγάλου βαθμού. Η επίδειξη. Η παπαγαλία. Η πίστη σε μια ανούσια και ανύπαρκτη κυριαρχία. Είναι δυνατό ν' αγαπάς τη φυσική και τα μαθηματικά και να είσαι άριστος στα θρησκευτικά; Ανωμαλία. Είναι αποδεκτό να σου υπαγορεύει το σύστημα τι θα σ' αρέσει και τι όχι; Πότε θα διαβάσεις και πότε θα παίξεις σαν παιδί και σαν ζωντανός άνθρωπος; Πνευματική σκλαβιά. Είναι εφικτή για ένα ελεύθερο κι ανήσυχο μυαλό η πλήρης συμμόρφωση και υποταγή στους βλακώδεις κανόνες των ηλίθιων; Δεν είναι. Μαθαίνεται η ζωή μέσα απ' τα βιβλία; Δεν μαθαίνεται. Δεν την έμαθε ποτέ κανένας. Αφήστε τα παιδιά σας να παίξουν. Αφήστε τα ν' ασχοληθούν μ' αυτά που αγαπάνε. Έτσι θα μάθουν και θ' αγαπήσουν τη ζωή. Έτσι θα γνωρίσουν και θ' αγαπήσουν τον άνθρωπο. Μόνο αυτό μετράει. Ας μην αρέσει στους κορυφαίους μαθητές και στους μπαμπάδες τους. Αυτοί δεν έμαθαν ποτέ τίποτα. Ούτε θα μάθουν. Θα ζήσουν όπως έμαθαν και θα πεθάνουν όπως έζησαν. Σαν ψεύτικα φυτά σε γλάστρες πλαστικές.

Η αίθουσα διδασκαλίας

Ο κυνικός

Εύκολα ο άνθρωπος χαρακτηρίζει τον συνάνθρωπο με λίγες λέξεις. Όχι πολλές, λίγες. Κι αν μπορεί με μία μόνο λέξη, τόσο το καλύτερο. Η τακτική αυτή τον βοηθάει στην εύκολη και γρήγορη ταξινόμηση των άλλων σε διακριτές κατηγορίες, πράγμα που επιτρέπει στον ίδιο να κινείται με άνεση μέσα στην κοινωνία που ζει. Να επιλέγει εύκολα και γρήγορα τρόπους συμπεριφοράς, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκουν οι άλλοι.

Κυνικός είναι εκείνος που λέει τα πράγματα όπως ακριβώς τα βλέπει και τα βλέπει όπως ακριβώς είναι. Θα μπορούσαμε να τον πούμε ρεαλιστή, δεν το κάνουμε όμως διότι τότε θα ήμασταν υποχρεωμένοι να τον πάρουμε πιο σοβαρά και δεν το θέλουμε. Μπορεί κάποτε να είμαστε διατεθειμένοι να θυσιάσουμε κάποιες απ' τις ψευδαισθήσεις μας, ποτέ όμως όλες. Κι αυτό επιχειρεί να κάνει ο κυνικός. Να διαλύσει όλες τις ψευδαισθήσεις, χωρίς εξαίρεση. Πράγμα απαράδεκτο.

Αυριανός πρωθυπουργός

Μου τηλεφώνησε κάποτε η λυκειάρχης για να μ' ενημερώσει ότι ο γιος μου συμμετείχε στην κατάληψη του σχολείου του. Της είπα ότι οι καθηγητές θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν έχουν να κάνουν με τους αυριανούς πρωθυπουργούς της χώρας. Δεν μου ξανατηλεφώνησε. Ελπίζω να προσέχει.

Ειδική εκπαίδευση σκύλων

Τι είναι μόρφωση;

Δεν κρίνεται κανένας απ' τα πιστοποιητικά σπουδών. Δεν είναι αυτά που σε κάνουν άνθρωπο. Και τα σχολεία δεν είναι για να εκτρέφουν παπαγάλους. Υπάρχουν άλλα ιδρύματα γι' αυτή τη δραστηριότητα. Τα σχολεία είναι για να μορφώνουν, να πλάθουν ανθρώπους. Όσο μπορούν. Αλλιώς κλείστε τα. Είναι άχρηστα για τον άνθρωπο, αν όχι επιζήμια. Και το παλικάρι ή το κοριτσάκι με τον υψηλότατο δείκτη νοημοσύνης, να το μάθετε πρώτα ότι όλοι οι άνθρωποι είναι φτιαγμένοι από κορμί που πονάει και ψυχή που υποφέρει. Για να το σκεφτούν πολύ καλά αργότερα να πουλήσουν το μυαλό και την ψυχή τους για την κατασκευή του επόμενου πανίσχυρου όπλου μαζικής καταστροφής. Να το μάθετε ότι κάθε ζωή που καταστρέφεται είναι και μια παγκόσμια καταστροφή, μια παγκόσμια ντροπή. Αν τα μάθει αυτά, δώστε του απολυτήριο κι αφήστε το να βγει στον κόσμο. Αλλιώς σκοτώστε το και μετά αυτοκτονήστε.

Απορία

Τα αρχαία ελληνικά θα μπορούσε κάποιος να τα καταλάβει. Με κάποια προσπάθεια, βέβαια. Οι σαχλαμάρες είναι συνήθως ακατανόητες. Πάντως χωρίς κόπο δεν γίνεται να μάθεις. Μπορείς όμως να γίνεις υπουργός παιδείας. Κάτι είναι κι αυτό, σε τούτο το δύσκολο κόσμο.

Η εκπαίδευση του Rambo

Είχαμε κάποτε έναν γάτο, ονόματι Rambo, ο οποίος -στα πρώτα βήματα της ερωτικής του ζωής- προσπαθούσε να συνευρεθεί ερωτικά με μια γάτα μπιμπελό. Την έφερνε γύρα, πήδαγε πάνω της, τη δάγκωνε στο λαιμό και πάσχιζε να βρει το δρόμο προς τα δίχτυα. Αλλά τέτοιος δρόμος δεν υπήρχε. Κατέβαινε ζοχαδιασμένος, έπαιρνε φόρα και πάλι η διαδικασία απ' την αρχή. Πάντα χωρίς το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η μπάλα μόνιμα στο δοκάρι και γκολ δεν έμπαινε με τίποτα.
Η δική μου αρχική απορία ήταν το πώς δεν μπορούσε να καταλάβει ότι η γάτα ήταν ψεύτικη. Το φιλοσόφησα λίγο και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι το ήξερε αλλά δεν τον ένοιαζε. Σημασία είχε η εκπαίδευση. Τ' ακούς, υπουργέ παιδείας;