Αμοιβαία τα αισθήματα

Δεν υπάρχει έρωτας, αν δεν είναι αμοιβαίος. Έτσι λέει ο Erich Fromm. Και μάλλον έχει δίκιο.

Σαν πρόβλημα

Δεν είναι εκπληκτικό; Να βλέπει ένα ζώο τη ζωή σαν πρόβλημα; Μα αν η ζωή είναι πρόβλημα, τότε η μόνη - οριστική και αμετάκλητη - λύση πρέπει να είναι ο θάνατος. Θα έπρεπε λοιπόν, όχι μόνο να μη φοβούμαστε τον θάνατο αλλά και να τον επιδιώκουμε, ως την μόνη λύση στο μεγάλο πρόβλημα της ύπαρξης. Δεν το κάνουμε όμως. Όσο μας φοβίζει η ζωή, άλλο τόσο κι ακόμη περισσότερο μας τρομάζει η ιδέα και μόνο του θανάτου. Ίσως επειδή δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς είναι. Και προτιμάμε ένα γνωστό πρόβλημα από την άγνωστη έκβαση της λύσης του. Υπάρχει όμως και μια άλλη λύση στο πρόβλημα. Να πάψουμε να το βλέπουμε σαν πρόβλημα.

Παράδοξο;

Είναι αυστηρά προσωπική υπόθεση η αγάπη. Δεν είναι κοινωνική εκδήλωση. Δεν είναι - θρησκευτική ή μη - εμποροπανήγυρις. Δεν είναι για να πάρεις, είναι για να δώσεις. Δεν είναι για να δεις και να σε δουν, είναι για να νιώσεις και να σε νιώσουν. Κι αυτός ο δρόμος περνάει απ' τη μοναχικότητα. Χωρίς νταούλια και βιολιά. Χωρίς παρελάσεις και φανφάρες. Πρώτα θα μάθεις να μην έχεις ανάγκη τα φώτα. Και μετά θ' ανάψεις εκείνο που πρέπει. Κι ένα τσιγάρο, αν δεν έχει αντίρρηση ο υπουργός υγείας.

Η λογική απάντηση

Ποιος θα είμαι;

Μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να το βρω. Να χάσω αυτά που έχω. Λειτουργεί όμως κι ανάποδα. Αν δεν έχω τίποτε κι αποκτήσω πολλά, τότε ποιος θα είμαι; Κι αυτό μόνο ένας τρόπος υπάρχει για να το βρω. Ν' αποκτήσω πολλά. Αν τώρα - και στις δύο μεταβάσεις - διαπιστώσω ότι παραμένω ο ίδιος, τότε μόνο θα ξέρω ποιος πραγματικά είμαι. Τότε μόνο θα μάθω ότι δεν είμαι αυτά που έχω. Αν όμως δεν είμαι αυτά που έχω, τότε γιατί να τα έχω; Αλλά και γιατί να μην τα έχω;

Το ήξερες

Έρωτας. Κάτι πολύ φυσικό, πολύ απλό, απλούστατο. Και σύμφωνα με τον Erich Fromm, αληθινός μόνο όταν είναι αμοιβαίος. Δεν υπάρχει έρωτας μόνο απ' τη μια πλευρά. Τότε δεν είναι έρωτας, είναι κάτι άλλο. Αν νομίζεις ότι την/τον αγαπάς αλλά αυτή/αυτός αδιαφορεί, άλλαξε δρόμο χωρίς δισταγμό. Και ψάξε γι' αυτό το χαμόγελο του William. Κι όταν κάποτε το βρεις, μην τ' αφήνεις για τίποτε στον κόσμο. Έχει τόση αξία, όση και η ζωή σου ολόκληρη.

Η συνείδηση